Araştırma Görevlisinin Sözleşme Yenilemesinde Yaş Sınırı – Emsal Karar İncelemesi

EMSAL KARAR İNCELEMESİ

Konu: Araştırma Görevlisi Kadrosunda Çalışanların Sözleşme Yenilemelerinde 35 Yaş Şartının Uygulanıp Uygulanmayacağı

Kararı Veren Yüksek Mahkeme: Danıştay Sekizinci Dairesi

1- UYUŞMAZLIĞIN ÖZETİ

Bu emsal karar, bir vakıf üniversitesinde araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının iş sözleşmesinin, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 33. maddesinde yer alan 35 yaşını doldurmamış olma şartını sağlamadığı gerekçesiyle yenilenmemesi işlemine karşı açılan iptal davasına ilişkindir. Davacı, sözleşmenin yenilenmeyerek feshedilmesi işlemi nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep etmiştir.

Davacının iddiasına göre, araştırma görevlisi olmak için aranan 35 yaş şartı, kadroya ilk kez başvuracak olanlar için getirilmiştir, kendisinin ise 2020 yılında atanmış olduğu ve bu nedenle sözleşmesinin yenilenmemesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2- ALT MAHKEMELERİN KARARLARI

1. İlk Derece Mahkemesi (İdare Mahkemesi) Kararı:

   • İdare Mahkemesi, davacının görev süresinin bittiği 15/05/2023 tarihi itibarıyla otuz beş yaşını doldurmuş olduğunu tespit etmiştir.
   • Mahkeme, 2547 sayılı Kanun’un 33. maddesi uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanabilmek için başvuru tarihi itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmanın şart olduğunu ve idareye bu konuda takdir yetkisi tanınmadığını belirtmiştir.
   • Ayrıca, sözleşme yenilenmesinde de ilk atamada geçerli olan usulün uygulanacağı hükmünün göz önünde bulundurulduğunu belirterek, davacının otuz beş yaşını doldurmasından dolayı sözleşmenin yenilenmemesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varmış ve davayı reddetmiştir.

2. İstinaf (Bölge İdare Mahkemesi) Kararı:

   • Bölge İdare Mahkemesi, istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu iddiasıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.

3- İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 33. Maddesi (“Araştırma Görevlileri”): Maddede, araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerektiği hükmü yer almaktadır. Araştırma görevlilerinin en çok üç yıl süre ile atandıkları ve atanma süresi sonunda görevlerinin kendiliğinden sona ereceği; ancak aynı usulle yeniden atanabilecekleri belirtilmiştir.

İlgili Yönetmelik Hükmü: Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Naklen Veya Açıktan Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasında da otuz beş yaş şartının araştırma görevlisi kadrosuna yapılacak başvurularda giriş sınavının yapıldığı yıl itibarıyla aranacağı ifade edilmektedir.

4- DANIŞTAY’IN HUKUKİ DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇESİ

Danıştay, uyuşmazlığın temelini oluşturan 2547 sayılı Kanun’un 33. maddesini ve bu maddeye 7243 sayılı Kanun ile eklenen yaş şartının gerekçesini incelemiştir.

Yaş Şartının Getirilme Amacı: 2547 sayılı Kanun’un 33. maddesindeki yaş şartı, 15/04/2020 tarihinde yapılan değişiklikle getirilmiştir. Kanun gerekçesi, yükseköğretimde niteliğin ve verimliliğin artırılması amacıyla, lisans sonrası yüksek lisans ve doktora programlarının tamamlanmasını hedefleyen bir akademik meslek olan araştırma görevlisi kadrolarına başvurabilmek için 35 yaşını doldurmamış olma şartının öngörüldüğünü belirtmektedir. Kanun maddesi ve Kanun gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde, araştırma görevlisi kadrosuna atanmak için getirilen yaş şartının ilk defa atanacaklar açısından geçerli olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle Danıştay, sözleşmelerin yenilenmesinde ise mevzuatta herhangi bir yaş şartının öngörülmediği sonucuna varmıştır.

Yönetmelikteki düzenleme de otuz beş yaş şartının “giriş sınavının yapıldığı yıl itibarıyla” aranacağını ifade ederek, yaş şartının ancak ilk defa araştırma görevliliği kadrolarına atanacaklar açısından aranacağının açıkça belirtildiğini göstermektedir. Bu da yukarıdaki açıklamaları destekler niteliktedir.

Ezcümle araştırma görevlisi kadrosunda görev yapan davacının, otuz beş yaşını doldurduğu gerekçesiyle sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle Danıştay, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığına karar vermiştir.

5- KARAR (HÜKÜM)

Danıştay, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığına karar vermiştir.

Danıştay’ın bu kararı, 2547 sayılı Kanun’un 33. maddesinde düzenlenen 35 yaş sınırının uygulanma kapsamını netleştirerek önemli bir emsal teşkil etmektedir. Bu karar, araştırma görevlilerinin sözleşme yenileme süreçlerinde idarelerin “ilk atama şartlarının” tamamını (özellikle yaş şartını) tekrar arama yetkisinin bulunmadığını kesinleştirmektedir. Yaş şartı, yükseköğretim kurumlarına ilk kez başvuru yapacak adayları hedeflemekte olup, kadroda hali hazırda görev yapan ve başarılı bulunan araştırma görevlilerinin akademik kariyerlerinin sırf yaş haddi nedeniyle kesintiye uğramasını engellemektedir.

Kaynak