Branştan Çıkarma İptal Davası | Av. Ülkü Seda Karslıoğlu

BRANŞTAN ÇIKARMA İŞLEMİ VE İPTAL DAVASI

Branştan çıkarma işlemi, Emniyet Genel Müdürlüğü personellerinin genel hizmet statüsüne aktarıldığı bir idari işlemdir. Bu branştaki personeller; TEM (Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü), KOM (Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Başkanlığı), Deniz Polisi, İstihbarat Polisi, Özel Harekat Polisi, Hava Polisi olarak sıralanabilir.

Branştan çıkarma işlemi, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Branş Yönetmeliği 10. maddesinin 3. fıkrasına göre yapılmaktadır. İlgili madde fıkrası aşağıda alıntılanmıştır. Şöyle ki:

(3) Personelin branştan çıkarılmasında aşağıdakilerden herhangi birinin varlığı aranır;

1. İlgili branş yönergesinde belirlenen branşa aktarmaya esas şartlardan herhangi birini yitirenler,

2. Personelin çalıştığı hizmette verimli olamayacağı veya hizmeti olumsuz etkilediği bilgi ve belgelerle anlaşılanlar,

3. Adli ve/veya idari bir suçtan dolayı ceza almış olanlardan çalıştığı branşta verimli olamayacağı anlaşılanlar,

   ç) Birinci yazılı ikazı aldığı tarihten itibaren bir yıllık süre içerisinde ikinci kez yazılı ikaz edilenler,

4. Polis-halk ilişkilerinde olumsuz tutum ve davranışlar sergilediği bilgi ve belgelerle anlaşılanlar,

5. İlgili branş yönergelerinde belirlenen süre kadar branşı dışında çalışanlar,

6. Personelin başarısının periyodik olarak ölçülmesi neticesinde başarısı düşük olduğu tespit edilenler.

Branştan çıkarılması istenen personelin amiri, Branş Komisyonuna işbu işlemin yapılmasını gerekçeleriyle birlikte teklif eder. Branş komisyonu bu teklifi uygun görürse personel branştan çıkarılır ve genel hizmet statüsüne alınır. Personelin branştan çıkarılması için idarenin yukarıda sayılan maddelere dayanarak işlem yapması gerekmektedir. İşbu maddelere dayanmaksızın gerekçesiz olarak yapılan çıkarmalar idarenin takdir yetkisini aşmakta ve hukuka aykırı olarak değerlendirilmektedir.

Aynı yönetmeliğin 7. maddesi uyarınca idari ve asayişle ilgili zorunlu durumların ortaya çıkması halinde personelin branştan çıkarılması, ilgili Yönetmeliğin 3. maddesindeki şartlar aranmadan da Genel Müdür tarafından re’sen yapılabilir. Keza geçmiş dönem Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde birçok Polis Özel Harekat (PÖH) personeli, 7. Maddeye göre genel hizmet statüsüne alınmış, üstün bilgi ve deneyimlerinden asayiş ihtiyacı sebebiyle farklı birimlerdeki görevleri aracılığıyla fayda sağlanmıştır. Danıştayın konuyla ilgili pek çok kararı bulunmaktadır. Bu kararlarda yapılan idari işlemin ülkenin asayişini ilgilendirmesi sebebiyle hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir.

İdarenin takdir yetkisi sınırsız değildir. İdare, herhangi bir gerekçe göstermeden ve Yönetmelikteki şartlar bulunmadan branştan çıkarma işlemini gerçekleştiremez. Aksi halde branştan çıkarma işlemine karşı idare mahkemelerinde iptal davası açılabilmektedir. İptal davalarındaki yetkili mahkeme, personelin çalıştığı yerdeki idare mahkemesidir. Personelin çalıştığı yerde idare mahkemesi yoksa ilin bağlı bulunduğu idare mahkemesinde dava açılabilmektedir.

Davanın açılması belli bir süreye tâbidir. Bu süre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda belirtildiği üzere işlemin ilgili personele tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gündür.

Branştan çıkarma kararı, disiplin soruşturması gereğince verildiyse ve personel bir disiplin cezası aldıysa bunun için ayrı bir dava açmak gerekmektedir.

Branştan çıkarmanın iptali davasıyla birlikte gerekli şartların bulunması halinde yürütmenin durdurulması da talep edilebilir. Yürütmenin durdurulması talebi için;

• İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç zararların doğacağı sabit olmalı,
• İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması gerekmektedir.

Bu şartların bulunması halinde açılacak davada ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilebilecektir.

İlgili Danıştay Kararları

Danıştay 2. D., E. 2021/2148 K. 2021/4437 T. 24.11.2021

Dava Konusu İstem : Dava; … Polis Laboratuarları Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacı tarafından, kriminal branşından çıkarılmasına ilişkin 22/06/2012 günlü işlem ile buna dayanılarak

… Polis Laboratuarlar Müdürlüğünden Bursa İl Emniyet Müdürlüğü emrine atanmasına ilişkin 29/06/2012 günlü işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay Onaltıncı Dairesinin 06/05/2015 günlü, E:2015/10516, K:2015/2451 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle … İdare Mahkemesince verilen temyize konu kararla; davacının, Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğünün 8/22. maddesi uyarınca “kaçakçılık yapmak ve kaçakçılarla ilişki kurmak” suçunu işlediğinden bahisle başlatılan soruşturma sonucunda “24 ay uzun süreli durdurma cezası” ile cezalandırıldığı ancak dosyada yer alan bilgi ve belgeler beraber incelendiğinde, aldığı disiplin cezasından hareketle bulunduğu branşta verimli olmayacağı sonucuna ulaşılamayacağı, idarenin de bu yönde bir delil sunamadığı, davacı hakkında disiplin cezasına gerekçe olarak gösterilen eylemleri yönünden; “birden fazla kişi ile birlikte silah ticareti yapmak” suçundan açılan davada; yüklenen suçun sanıklar tarafından işlenmediğinin sabit olduğu ve davacının beraat ettiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir.

Danıştay 2. D., E. 2021/2148 K. 2021/4437 T. 24.11.2021 kararı ile de davalı idarenin temyiz istemi reddetmiş, Yerel Mahkemenin kararını onayarak idari işlemin iptaline karar vermiştir.

Danıştay 5. D., E. 2013/4343 K. 2013/5121 T. 14.6.2013

İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nce verilen kararla; davacının üniformalı iken ciklet çiğnemesi nedeniyle verilen kınama cezasının, bu konuda her hangi bir tespit yahut tahlil olmaksızın, tek başına trafik branşında verimli olmayacağı koşuluna bağlı branştan çıkarma sebebi olarak temel alındığı; ancak bu hususu destekleyici, başka bir ifade ile davacının trafik branşında başarılı olamayacağı yönündeki savın, somut bilgi ve belge sunulmak suretiyle ortaya konulmadığı, bu durumda davacının trafik branşından çıkarılmasına dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle anılan işlemin iptaline karar verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin reddiyle İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nce verilen 27.10.2011 günlü, E:2011/1783, K:2011/1697 sayılı kararın yukarıda belirtilen gerekçenin de eklenmesi suretiyle onanmasına; temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına, 14.06.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.